موضوعات
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۵۳۶٫۶۵۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱۱۴
بازدید از این یادداشت : ۳۱٫۶۲۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :
<p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 18pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">ستان و گاه و کده</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 10pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"></span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 10pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">برخی از دوستان، در محفلی در باب کلماتی که با "ستان"، "گاه" و "کده" پایان می یابند، سخن می گفتند و نظر می خواستند.</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 10pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">هریک از عزیزان سخنی می گفت و نظری می داد. از نگارنده نیز میخواستند تا نظر خویش را بگوید. </font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 10pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">چون بحث تمام شد، دوستان خواستند تا این نظرات نوشته آید. </font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 10pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%">آنچه می خوانید، فشردۀ آن سخنان است</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 10pt; LINE-HEIGHT: 150%">.</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">آیا واژه های <span style="COLOR: blue">دبیرستان</span>، <span style="COLOR: blue">دانشکده</span>، و<span style="COLOR: blue"> دانشگاه</span> در بخش پهناوری از سرزمین مردمان پارسی زبان که به گویشها یا گونه ها یا لهجه های کم و بیش متفاوت با یکدیگر سخن می گویند، دشوار یاب است؟ یعنی وقتی کسانی<span style="mso-spacerun: yes">  </span>یکی از این واژه ها را می گویند، یا می شنوند، احساس بیگانگی می کنند؟ معنای آنها را در نمی یابند؟ یا آنان را خوش نمی آید؟ </font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">می دانیم کلمات بسیاری از زبان عربی به فارسی آمده اند و برای فارسی زبانان به تدریج<span style="mso-spacerun: yes">  </span>حکم کلمات فارسی را پیدا کرده اند. یعنی تا کسی<span style="mso-spacerun: yes">  </span>عربی را نخوانده باشد، یا بر آن زبان مسلط نباشد، آن کلمات را فارسی می شمارد، اما برخی از کلمات که در عصر حاضر، در زبان عربی نامهایی را ساخته اند، نمی توانند مورد پیروی و استفادۀ فارسی زبانان قرار گیرند.<span style="mso-spacerun: yes">  </span>یک سبب این است که در زبان فارسی، آن واژه ها وجود دارند اما معانی دیگری دارند، و فارسی زبانان آنها را برای<span style="mso-spacerun: yes">  </span>چیزهای معینی به کار می برند.<span style="mso-spacerun: yes">  </span>مثلاً در زبان عرب برای دانشگاه، <span style="COLOR: blue">جامعه</span> می گویند. در حالی که فارسی زبانان وقتی جامعه می گویند یا می شنوند، مردمان یک شهر، یک ملت و حتی مردمان جهان در ذهنشان مجسم می شود. مثلاً جامعۀ هندی زبان، جامعۀ اسلامی، جامعۀ کلیمیان و جامعۀ جهانی. این است که وقتی کلمۀ <span style="COLOR: blue">جامعه</span> را می شنوند یا می خوانند، نمی<span style="mso-spacerun: yes">  </span>توانند بی درنگ آن را به معنای<span style="COLOR: blue"> دانشگاه </span>دریابند. یا هنگامی<span style="mso-spacerun: yes">  </span>که <span style="mso-spacerun: yes"> </span>فارسی زبانان ایران <span style="COLOR: blue">کلیه <em>به معنای دانشکده</em></span> را می شنوند، یکی از اندام های داخلی بدن را، که برابر آن در فارسی دری،<span style="COLOR: blue"> گـُرده<span style="mso-spacerun: yes">  </span></span>است، در نظر می آورند. اگرچه آن هم عربی است ولی ایرانیان ترجیح می دهند به جای گرده، کلیه بگویند. همچنان مردم هرات و کابل از شنیدن<span style="COLOR: blue"> کلیه</span> نوعی گردن آویز یا گلوبند را، که<span style="mso-spacerun: yes">  </span>ریشۀ فرانسوی دارد در نظر می آورند. </font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">این است که ضرورت داشتن نامی فارسی احساس می شود و نامهای <span style="COLOR: blue">دانشکده</span> و <span style="COLOR: blue">دانشگاه</span><span style="mso-spacerun: yes">  </span>ظهور می کنند و قبول می گردند و مسلط می شوند.</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">اما چرا <span style="COLOR: blue">دانشکده</span> و<span style="COLOR: blue"> دانشگاه</span> چنین زود از سوی مردم (<span style="COLOR: #ff9900">خاص و عام و خوانا و ناخوانا</span>) پذیرفته می شود و اقبال تام می یابد؟</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">به دلیل اینکه قرینه های فراوان در زبان مردم دارد. به گونۀ مثال کلماتی که با "<span style="COLOR: blue">گاه</span>" پایان می یابند و مردم آن کلمات را صدها سال بلکه هزار و اند سال به کار می برده اند و به کار می برند، کم نیست. </font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">کازرگاه هرات</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">کازرگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><span style="mso-spacerun: yes">  </span>معروفترین محل در هرات است و نامی است که نه تنها در هرات که بی مبالغه در دنیا معروف است. کافیست نام <span style="COLOR: blue">کازرگاه</span>، یا <span style="COLOR: blue">گازرگاه</span> را در یکی از جستجوگرهای انترنت، مثلاً گوگل، بنویسید و صدها مطلب پیرامون آن بیابید.</span><span dir="ltr" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"></span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">برخی برآنند که <span style="COLOR: blue">کازرگاه</span> در اصل <span style="COLOR: blue">کارزارگاه</span> بوده، زیرا در جنوب <span style="COLOR: blue">آرامگاه</span> پیر هرات، خواجه عبدالله انصاری، میدان پهناوری است که میدان جنگ بوده و هراتیان در این میدان با مهاجمانی که آهنگ تصرف شهر هرات را داشته اند کارزار نموده <span style="mso-spacerun: yes"> </span>و از شهر و دیار خویش دفاع کرده اند.</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">لشکرگاه قندهار</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">لشکرگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"> مرکز ولایت معروف،<span style="mso-spacerun: yes">  </span>و اکنون خبرساز ِ ، <span style="COLOR: blue">هلمند</span> است، همان شهری که شهر باستانی<b><span style="COLOR: blue"> بُست</span></b> در مجاورت آن قرار دارد.</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">گذرگاه کابل</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">گذرگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><span style="mso-spacerun: yes">  </span>ناحیۀ زیبا و خوش آب و هوا و باستانیست در کابل و کسی نیست که در کابل زندگی کند و نام <b><span style="COLOR: blue">گذرگاه</span></b> برایش نا آشنا با شد.</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: green; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">دهکدۀ زیارتگاه هرات</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">زیارتگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">، افزون بر آنکه بر همۀ زیارات و مزارات متبرکه و اماکن مقدسه اطلاق می شود، نام شهرک یا دهکدۀ بسیار معروفی در هرات است. </span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">کلمات<span style="mso-spacerun: yes">  </span>دیگری نیز با پسوند "گاه" در سرزمینهای بیرون از مرز ایران امروز هست که سبب شده است نام دانشگاه نامی آشنا و مورد پذیرش باشد. از آن شمار اند واژه های زایشگاه، باجگاه ( به معنای جایی که حق العبور و باج ستانند، و نیز نام یک ناحیۀ مرزی)، قدمگاه، نظرگاه و مانند آنها.</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">عیدگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">، نام مساجد بزرگ هرات، قندهار، بلخ و دیگر ولایات است که در آن مساجد نماز عید اقامه می شود.</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">قدمگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"> به چندین جای اطلاق می گردد، که بزرگان و اولیا بر آن مواضع پای نهاده اند و مردم از آن مواضع کرامات دیده اند و اکنون آن مواضع زیارتگاه خاص و عام است.</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">نظرگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">، نام چندین جای در افغانستان، از جمله رواق <span style="COLOR: blue">نظرگاه </span>در روضۀ شاه ولایتمآب در مزار شریف.</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">در زبان مردم عادی و در زبان گفتار<span style="mso-spacerun: yes">  </span>نیز چنین کلماتی هست:</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">کارگاه:</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"> واژه یی قدیمی در زبان دری، که معنایی نزدیک به ماشین دارد. در کابل و هرات، به چنبره یی گویند که بانوان<span style="mso-spacerun: yes">  </span>پارچه یی را بر آن استوار کنند و بر آن پارچه گلدوزی نمایند. نظیر همین معنا از شعر لسان الغیب حافظ نیز استنباط می گردد:</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">خیال نقش تو در کارگاه دیده کشیدم --- به صورت تو نگاری ندیدم و نشنیدم</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><span style="mso-spacerun: yes"> </span>آرگاه و بارگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"> در زبان گفتار مردم افغانستان در برابر ترکیب <b><span style="COLOR: blue">دم و دستگاه</span></b> در ایران، <b><span style="COLOR: blue">آتشگاه</span></b> به جای بخاری دیواری (شومینه) و درتاق، <span style="COLOR: blue">اوگاه</span> (<span style="COLOR: #ff6600">آبگاه</span>) و <span style="COLOR: blue">تهیگاه</span> و <span style="COLOR: blue">خالیگاه</span> به معنای نواحی اطراف شکم حیوان و انسان. </span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">در زبان ادب<span style="mso-spacerun: yes">  </span>این پسوند کاربرد فراوان و پرسابقه ای دارد.<b><span style="COLOR: blue"> داغگاه</span></b> امیر چغانیان، که فرخی سیستانی سفر نیکفرجام <span style="mso-spacerun: yes"> </span>شاعرانه و سعادت اثرش را از آنجا آغاز کرد بسیار معروف است:</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">داغگاه شهریار اکنون چنان خرم بود --- کاندرو از خرمی خیره بماند روزگار</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">در نخستین غزل دیوان غزلیات<span style="mso-spacerun: yes">  </span>مولانا ابوالمعانی عبد القادر بیدل کلمات ادبگاه و دستگاه چنین به کار رفته است:<span style="COLOR: blue"></span></font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">به اوج کبریا کاز پهلوی عجز است راه آنجا</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">سر مویی گر اینجا خم شوی بشکن کلاه آنجا</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: red; LINE-HEIGHT: 150%">ادبگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"> محبت ناز شــــــــــــوخی بر نمی دارد</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">چو شبــنم سر به مهر اشک می بالد نگاه آنجا</span><span dir="ltr" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"></span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">به یاد محفل نازش سحرخیز است اجزایــــــم</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">تبسـّـــم تا کجاها چیده باشد </span><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: red; LINE-HEIGHT: 150%">دســــــتـــگاه</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"> آنجا</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">بیدل از پسوند "گاه" فراوان استفاده کرده است؛ مثلاً جلوه گاه و دستگاه در این دو بیت: </font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">هـــرچنــــــــد دورم از چـــمـــن <b><span style="COLOR: red">جلوه گاه</span></b> او</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">میخانه است شـــــــوق به یــــــــــــاد نگاه او</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">محتاج عرض نیست شـــــکوه غرور عشق</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">گردون چو آســـــتین شــــــــکند<b><span style="COLOR: red"> دستگاه</span></b><span style="mso-spacerun: yes">  </span>او</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">عشرتگاه:</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">نمی گویم به <b><span style="COLOR: red">عشرتگاه </span></b>مجنون جــــــلوه پیما رو</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">غبار خانمــان لختی بروب از دل، به صحرا رو</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">کاروانگاه:</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">هزارسال پیش در غزنین کاروانسرای را <span style="COLOR: blue">کاروانگاه</span> می گفته اند، چنانکه ابوالفضل بیهقی نویسد:</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">"... و این جهان گذرنده را خلود نیست و همه بر <span style="COLOR: blue">کاروانگاه</span>یم..."</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><i><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">تاریخ بیهقی</span></i><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">، ص 466</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">با این مقدمات شگفت نیست که مردمان بلخ، کابل، هرات، بدخشان و دیگر ولایات (<span style="COLOR: #ff9900">استانها</span>ی) افغانستان<span style="mso-spacerun: yes">  </span>نام <span style="COLOR: blue">دانشگاه</span> را ، به جای <span style="COLOR: blue">یونیورسیتی</span> غربی و <span style="COLOR: blue">جامعۀ</span> عربی،<span style="mso-spacerun: yes">  </span>به آسانی پذیرفته اند و آن را آگاهانه به کار می برند.</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">از مثالهای بالا هدف ما نشان دادن پیشینۀ کاربرد برخی از کلمات با پسوند "گاه" در زبان دری در افغانستان بود، و گرنه در ایران بسیاری از این کلمات به راحتی در زبان فارسی رایج است و بحثی و اشکالی در کاربرد آن کلمات نیست؛ مانند آسایشگاه، بنگاه ، <span style="mso-spacerun: yes"> </span>پایگاه، پرورشگاه، خوابگاه، درمانگاه، دیدگاه، شیرخوارگاه، قرارگاه (<span style="COLOR: #ff9900">قرارگاه در افغانستان نیز به کار می رود</span>).</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">دانشکده: </font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">برای بیان سابقۀ کاربرد پسوند "کده" یاد آوری دو بیت، بازهم از ابوالمعانی بیدل بسنده خواهد بود:</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">ادب+کده= ادبکده</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">:</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">درین </span><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: red; LINE-HEIGHT: 150%">ادبکده</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"> جز ســـر به هیچ جا مگذار</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">جهان تمام زمین دلــســــــــت، پا مگذار</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"></span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">غم+کده= غمکده</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"> :</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">ای که در دیــر و حرم مست کرم می آیی</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">دل چه دارد که در این</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: red; LINE-HEIGHT: 150%"> <b>غمکده</b></span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"> کم می آیی؟</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman"><span style="mso-tab-count: 1">          </span>همانندی و قرابت <span style="COLOR: blue">دانشکده</span> با <span style="COLOR: blue">ادبکده</span> آنچنان<span style="mso-spacerun: yes">  </span>آشکار است که این پندار را می آفریند که گویا واژۀ دانشکده را به قرینۀ ادبکده<span style="mso-spacerun: yes">  </span>از شعر بیدل گرفته و وضع نموده باشند. <span style="mso-spacerun: yes"> </span>. </font></span></p><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman"><font color="#cc0000">بارکده</font> و <font color="#ff3300">یارکده</font> در شعر مولانا جلال الدین بلخی:</font></span></p><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA"><font size="4">دف دریدست طرب را به خدایی دف او --- مجلس <font color="#ff0000">یارکده</font> بی دم او <font color="#ff0000">بارکده </font>ست (غزل 411)<p /></font></span></p><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA"><p><font size="4"> </font><font size="5">قرابت <span style="COLOR: blue">کده</span> و <span style="COLOR: blue">گر</span> که پسوند<span style="mso-spacerun: yes">  </span>جاینام (<span style="COLOR: #ff9900">اسم مکان</span>) ساز است خود بحث دیگری برای زبانشناسان است؛ مثلا ً نام قدیم<span style="mso-spacerun: yes">  </span>اسد آباد کنر که در سابق <span style="COLOR: blue">شیرگر</span> بوده است</font></p></span></p><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right" /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">دبیرستان:</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: red; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">دبیرستان غزنی</font></span></b></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">بسیار جالب است که نام<b><span style="COLOR: blue"> دبیرستان</span></b> در <i><span style="COLOR: blue">تاریخ بیهقی</span></i> مکرّر آمده است. ابوالفضل بیهقی آشکارا ما را آگاه می سازد که در هزار سال پیش مدارسی در <span style="COLOR: blue">غزنین</span> بوده و آن مدارس را <b><span style="COLOR: blue">دبیرستان</span></b> می نامیده اند.</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><font face="Times New Roman"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%">" من سخت بزرگ بودم؛ به </span><b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: red; LINE-HEIGHT: 150%">دبیرستان</span></b><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: blue; LINE-HEIGHT: 150%"><span style="mso-spacerun: yes">  </span>قرآن خواندن رفتمی؛ و خدمتی کردمی، چنان که کودکان کنند</span><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">."</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><font face="Times New Roman"><i><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">تاریخ بیهقی</span></i><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%">، ص 133</span></font></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">از زبان سلطان مسعود پسر سلطان محمود غزنوی:</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">"... <span style="COLOR: blue">امیر ماضی، انارالله برهانه، ما را چون کودک بودیم، چگونه عزیز و گرامی داشت، و برهمه فرزندان اختیار کرد؛ و پس چون از </span><b><span style="COLOR: red">دبیرستان</span></b><span style="COLOR: blue"> برخاستیم، و مدّتی برآمد، در سنۀ ستّ و اربعمأه (406) ما را ولیعهد خویش کرد...</span>."</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: center" align="center"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">همان کتاب، ص275</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">این دبیرستان تا سالها بعد نیز در غزنین دایر بوده و دبیرستان خوانده می شده است، چنان که بیهقی (ص 889) در شرح<span style="mso-spacerun: yes">  </span>رخدادی در باب<span style="mso-spacerun: yes">  </span>شهزاده مودود بن سلطان ابراهیم و کدخدایش خواجه مسعود نویسد:</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">" <span style="COLOR: blue">و حال خواجه مسعود، سلّمه الله، همین بود که از خانه و </span><b><span style="COLOR: red">دبیرستان</span></b><span style="COLOR: blue"> پیش تخت ملوک آمد...</span>"</font></span></p><p /><p class="MsoNormal" dir="rtl" style="MARGIN: 0in 0in 0pt; DIRECTION: rtl; TEXT-INDENT: 0.5in; LINE-HEIGHT: 150%; unicode-bidi: embed; TEXT-ALIGN: right"><span lang="FA" style="FONT-SIZE: 14pt; COLOR: purple; LINE-HEIGHT: 150%"><font face="Times New Roman">شهر اتاوا، 19 اکتوبر 2007 – <b>آصف فکرت</b></font></span></p>
پنجشنبه ۲۶ مهر ۱۳۸۶ ساعت ۱۸:۰۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

samaneh
۱۶ اسفند ۱۳۹۱ ساعت ۴:۱۰
با عرض سلام خدمت دایی جان گل خیلی اشعارتان زیبا بود موفق باشید
متشکرم سمانۀ عزیز. موفق باشید. امیدوارم همیشه با کتاب و دانش و کار مفید و مطالعه و دریافت نکته های نو سرگرم باشید. با احترام
حضرت ظریفی
۲۴ آبان ۱۳۸۸ ساعت ۱۷:۱۶
سلام استاد !
نوشته های شما را مهمان وبلاکم نمودم ممانعتی که نیست. شاگرد شما حضرت ظریفی از کشور فنلاند

عرض پاسخ

با سلام و آرزوی موفقیت
عنایت فرمودید